Reactie op artikel Volkskrant 22 maart 2012: Rechterlijke psycholoog werkt vaak ondermaats

(Bron: Volkskrant 22 maart 2012)

Rechterlijke psycholoog werkt vaak ondermaats

Malou van Hintum − 22/03/12, 06:01

© ANP.

De rapportages die psychologen en psychiaters maken voor de rechtbank rammelen aan alle kanten. Ze lezen relevante stukken niet, doen onderzoek maar half en spreken zichzelf vaak tegen. Toch maken rechters meestal kritiekloos gebruik van deze rapportages, en tekenen advocaten van verdachten nooit bezwaar aan.

Vaak zouden ze moeten zeggen: hier valt niets verstandigs over te melden.

Dit blijkt uit het onderzoek Gedragsdeskundigen in strafzaken waarop strafrechtjurist Corrie van Esch (Universiteit Leiden) woensdag promoveerde.

Gedragsdeskundigen – psychiaters en psychologen – verrichten jaarlijks ongeveer 8.500 onderzoeken in strafzaken. Hun rapportages worden gebruikt om te bepalen of verdachten toerekeningsvatbaar waren toen ze het delict pleegden, om de kans op recidive in te schatten en om een voorstel voor behandeling te doen. Van Esch onderzocht 194 rapportages in 123 strafzaken en deed opmerkelijke bevindingen.

Zo leest eenderde van de gedragsdeskundigen het proces-verbaal van de politie niet, gebruiken ze de ten-lastelegging die het uitgangspunt vormt voor het onderzoek vaak niet, en negeren ze eerder uitgebrachte rapporten. Redactie: Naar analogie heeft de redactie diverse voorbeelden dat de rechter een rapportage van BJZ met een samenvatting van een rapport van een psycholoog over de gezondheid van een ouder citeert in plaats van het oorspronkelijke rapport dat aan de rechter eveneens was gegeven.

Veel gruwelijker: niet zelden blijkt de samenvatting van BJZ als een vervalsing van een rapportage te gaan functioneren. Veelvuldig blijkt BJZ een conclusie van een psycholoog 100 graden om te keren. Als de verantwoordelijk psycholoog er door een benadeelde procespartij dan niet op gewezen wordt dat zijn advies/ conclusie precies wordt omgekeerd en … niet bereid is om protest bij BJZ en rechtbank aan te tekenen dan kunnen er de meest vreselijke dingen gebeuren. Bij de redactie zijn zo diverse cases bekend dat de rechter zonder enige schroom zich liet overtuigen door BJZ dat een ouder “gek/ gestoord” was, terwijl er juist een verklaring van geestelijke gezondheid door een psycholoog was overlegd voor een ouder.

Onderwerpen waarover de gedragsdeskundige met de verdachte moet spreken, komen lang niet altijd aan bod. Het gaat dan onder meer om de ten laste gelegde feiten en de justitiële en psychiatrische voorgeschiedenis.

Ontoerekeningsvatbaar
Van Esch: ‘Het lijkt mij onmogelijk een relatie te beschrijven tussen een stoornis en het ten laste gelegde wanneer de gedragsdeskundige niet met de verdachte heeft gesproken over het delict.’
Slechts in één op de drie rapporten wordt een verband tussen de stoornis en het tenlastegelegde beschreven.

Daarbij wordt bij verdachten die ze volledig ontoerekeningsvatbaar vinden, vaak geen relatie gelegd tussen de stoornis en het tenlastegelegde. Andersom komt ook voor: dat ze verdachten die ze toerekeningsvatbaar vinden, wel een stoornis toeschrijven. Het verslag zelf is in de regel slecht onderbouwd en bevat onbegrijpelijke taal.

Voor het voorspellen van recidive wordt geen enkele keer de daarvoor aangewezen methode gebruikt, en is de onderbouwing ver te zoeken. Datzelfde geldt voor het behandel- advies. Van Esch: ‘Vaak is niet duidelijk waarom gedragsdeskundigen een behandeling adviseren, welke behandeling zij op het oog hebben, en wie die moet verrichten.’

Rechters
Rechters zitten er doorgaans niet mee. In vier op de vijf door Van Esch onderzochte vonnissen komt hun uitspraak over de strafbaarheid van de verdachte overeen met het advies van de gedragskundige. De verdediging maakt nooit bezwaar tegen de rapportages, ook al zijn daar allerlei mogelijkheden voor. Redactie: in het jeugd- en familierecht wordt er nu juist voortdurend bezwaar tegen de rapportages gemaakt. Wat blijkt: de rechter vraagt via bijvoorbeeld de Raad voor de Kinderbescherming of via een directe mededeling/ vraag direct aan bijvoorbeeld BJZ om te gaan jokken. Aangezien dit achter gesloten deuren gebeurt, is dat door clienten van de jeugdzorg die op zitting bij de rechter zijn NOOIT TE BEWIJZEN. De rechter blijkt actief het bewaren en doen ontstaan van bewijs tegen te houden. Dat op zich geld binnen de rechtspleging als een halsmisdrijf voor een rechter. We zijn er als burgers echter zo aan gewend geraakt dat we het lijken te zijn gaan accepteren. Van iets grotere afstand meent de redactie ook te kunnen waarnemen dat strafrechtadvocaten wel degelijk contra-expertise van contra-deskundigen vragen … en krijgen. De cultuur binnen de rechtspleging in het strafrecht is dat het als meer vanzelfsprekend wordt ervaren dat een verdachte in de gelegenheid moet worden gesteld om zelf (tegen-)onderzoek in te stellen.

In het civiele recht lijkt de rechter om wille van voortgang of wat dan ook … vaak er voor te kiezen dat hij zelf een deskundige kiest en aan de procespartijen oplegd. Het opleggen van de “huisdeskundige”  Raad voor de Kinderbescherming is een duidelijk voorbeeld. BJZ en de Raad blijken dan vervolgens als een ondeelbaar geheel op te treden. Zij putten bijvoorbeeld uit hetzelfde dossier. (einde Redactie)

De vooraanstaande rechtspsycholoog Peter van Koppen, hoogleraar in Amsterdam en Maastricht, noemt Van Esch’ onderzoek ‘methodologisch zwak’, maar ‘het bevat zó veel voorbeelden van hoe gedragsdeskundigen het niet moeten doen, dat het verplichte kost moet zijn voor iedereen die zulke rapportages maakt’.

Hij vindt dat forensisch psychologen en psychiaters zich met een ‘onmogelijke opdracht’ op pad laten sturen. ‘Vaak zouden ze moeten zeggen: hier valt niets verstandigs over te melden. Bovendien krijgen ze maar maximaal 18 uur vergoed. Die tijd is vaak al kwijt aan reizen en het huis van bewaring in en uit komen.’

—————
Onbegrijpelijkheid is voor psycholoog geen probleem
In haar proefschrift citeert Van Esch uitputtend uit rammelende
rapportages. Zo wordt bij lang niet alle buitenlandse verdachten een tolk
ingeschakeld. In een zaak tegen een Liberiaan besloot een psycholoog
zijn onderzoek te staken, omdat hij deze ‘soms schreeuwende’ man niet
begrijpt.Wel trekt de psycholoog vergaande conclusies: zoals dat ‘zeer
waarschijnlijk sprake is van een chronische psychose, i.c. van een
schizofrenie met (o.a.) paranoïde kenmerken (…) en ‘kan men tevens
spreken van een antisociale persoonlijkheids(stoornis), waarbij
de schizofrenie en deze persoonlijkheidsstoornis elkaar
waarschijnlijk versterken.’

Tegenstrijdigheden kwam Van Esch eveneens veelvuldig tegen.
Zo schreef een psycholoog: ‘Tijdens het onderzoek is niet gebleken dat
betrokkene lijdt aan een ziekelijke stoornis of gebrekkige ontwikkeling
van zijn geestvermogens.’ Vervolgens schrijft de psycholoog:
‘Bij voortbestaan van de gebrekkige ontwikkeling/ziekelijke stoornis is
er kans op soortgelijke strafbare feiten.’

Reactie van de redactie:

Vandaag dus weer een duidelijke bevestiging op de voorpagina van de Volkskrant door Malou van Hintum: Rechterlijke psycholoog werkt vaak ondermaats.

Rechters nemen hun ambt niet serieus en plegen bedrog in vereniging zonder zich dat zelf te willen realiseren. Iemand die zonder verificatie van een verhaal (wat bij een rechter nog eens zijn expliciete functie is, ook in het civiele recht) dat verhaal ook nog eens als de waarheid aan een ander doorvertelt … is … ook een bedrieger.

Of een rechter moet ontslag nemen omdat hij niet kan en/of wil voldoen aan wat er in zijn functie-omschrijving staat. 

Wat er in het strafrecht speelt aan problemen rond “aansturing van deskundigen”, speelt misschien nog wel sterker in het civiele recht. De lezer kan zich gewoon eens verdiepen in de veelheid van slachtofferverhalen vanuit de jeugdzorg. Ook in de jeugdzorg spelen frauduleuze rapportages van psychologen en psychiaters een centrale rol.

Een deskundige die erop gewezen wordt dat er onjuist uit zijn rapportage wordt geciteerd of onjuist uit zijn rapportage wordt geconcludeerd, heeft helaas voor de betreffende deskundige, een taak om tegen misbruik van zijn rapportage te gaan protesteren. De redactie zijn gevallen bekend dat huisartsen ook inderdaad expliciet in de richting van BJZ hebben geprotesteerd.

Doet een deskunige dat protest niet zelf, dan zou de rechter op z’n minst onderzoek moeten doen of moeten laten doen naar de juistheid van de stelling dat het rapport onjuist is gebruikt. Dat verzoek kan ook door de procespartij of de verdachte aan de rechter worden gedaan.

De redactie beschikt over documenten waaruit blijkt dat de rechter zich het zelf lezen van een rapportage van een pschycholoog blijkt te hebben willen besparen door gewoon een door BJZ verdraaid uittreksel te citeren. Dat terwijl de rechter zelf het rapport van de psycholoog in zijn bezit had. Er zijn echter zelfs gevallen bekend dat in een zitting achter gesloten deuren de rechter zonder gene verklaarde het dossier niet op zitting bij zich te hebben. 

Achter gesloten deuren zou de procespartij of zijn gemachtigde of procesvertegenwoordiger eerst voorafgaand aan de opening van de zitting aan de rechter en griffier moeten vragen welke stukken zij in hun dossier hebben opgenomen en of zij dat dossier ook ter zitting voor zich op de tafel hebben liggen. We kunnen u verzekeren dat de betreffende rechter meteen op tijdsdruk zal wijzen en het verzoek buiten de orde zal willen verklaren.

Rechters blijken zelfs schriftelijk te durven melden dat zij in het civiele recht niet verantwoordelijk gehouden kunnen worden voor waarheidsvinding. Zij geven (vergelijk de publicaties van mw. Quik Schuijt) zich gewoon achter deskundigen te verschuilen en zij zien geen rol om de werkzaamheden en de juistheid van beweringen van BJZ te toetsen. Dat terwijl dat gewoon in de wet staat als opdracht aan de rechter. 

De rechters weigeren dus op grote schaal hun dienstopdrachten van de wetgever.

Dat zou zelfs volgens het ambtenarenrecht voor een ambtenaar strafbaar zijn. Weigeren recht te spreken is voor een rechter nog eens apart strafbaar gemaakt. Maar ja … wie durft aangifte tegen rechters te doen?  En de wetgever? Die heeft het niet eens door … want die wil het niet door krijgen… want die wil nog steeds niet een serieus onafhankelijk toezicht op de rechtspleging in gaan richten. En de rechter … die kan gewoon zijn gang gaan … en het ambt van de rechter tot schande zijn. Minachting van de rechter als instituut door een aanzienlijke groep rechters als personen. Laat duidelijk zijn: gelukkig zijn er ook rechters die zich mateloos ergeren aan hun collega’s die zich zo op het verkeerde been wensen te laten zetten door zogenaamde “deskundigen rapporten”.  Wie voert er onafhankelijk toezicht uit op het werk van deskundigen?

De wet zegt: De rechter!”

De rechter zegt veelal (onterecht): “Ik niet!”

Tot zover de reactie van de redactie.

===============================================================================

Over het functioneren van deskundigen en psychologen kan ook eens naar onderstaande bronnen worden gekeken.

Bron site: Jeugdzorg Dark horse (status 22 maart 2012)

Huisarts en crisisdienst door BJZ misbruikt voor spoeduithuisplaatsing

http://jeugdzorg-darkhorse.blogspot.com/2012/01/huisarts-en-crisisdienst-misbruikt-voor.html

Bron site: VARA Ombudsman  (status 22 maart 2012)

Gezinsvoogd SGJ zet rechter op verkeerde been

http://ombudsman.vara.nl/Fragment-detail.8315.0.html?&tx_ttnews[tt_news]=54890&cHash=0fafb5e7cf251fd6672983dfa7e4a885

 

 

 

 

Leave a Reply