Reactie op artikel Volkskrant 22 maart 2012: Rechterlijke psycholoog werkt vaak ondermaats. Redactie van deze site: Gewenst onafhankelijk toezicht op de rechtspleging en op deskundigen.

(Bron: Volkskrant 22 maart 2012)

Rechterlijke psycholoog werkt vaak ondermaats

Sterk verkorte en aangepaste weergave van het artikel van Malou van Hintum.

De rapportages die psychologen en psychiaters maken voor de rechtbank kloppen vaak niet. Ze lezen relevante stukken niet, doen onderzoek zeer oppervlakkig en spreken zichzelf vaak tegen. Toch maken rechters meestal kritiekloos gebruik van deze rapportages, en tekenen advocaten van verdachten nooit bezwaar aan.                    Redactie: Hetzelfde valt op bij deskundigen die in civiele zaken worden ingeschakeld. De rechter blijkt zelfs zich te laten verleiden om “de interpretatie” van BJZ als samenvatting te gebruiken en letterlijk in zijn beschikking over te laten nemen. Wat heeft het dan voor zin dat de procespartij het gehele psychologische rapport aan de rechter heeft overlegd? De rechter weet heel goed dat BJZ en RvdK selectief in rapportages winkelen. Hij is door de wetgever aangewezen om als “kwaliteitfunctionaris” op de juiste momenten kritische vragen te stellen en bloot te leggen dat bepaalde stellingen niet houdbaar kunnen zijn.

Dit blijkt uit het onderzoek Gedragsdeskundigen in strafzaken waarop strafrechtjurist Corrie van Esch (Universiteit Leiden) woensdag 21 maart 2012 promoveerde.

Van Esch onderzocht 194 rapportages in 123 strafzaken. Gedragsdeskundigen – psychiaters en psychologen – doen jaarlijks ongeveer 8.500 onderzoeken voor strafzaken. Hun rapportages zijn de basis om te bepalen of verdachten toerekeningsvatbaar waren bij het plegen van het delict. Wat is de verwachting voor recidive en welke behandeling kan worden voorgesteld.

Van Hintum stelt uit de rapportage van het onderzoek vast: “Gedragsdeskundigen lezen vaak het proces-verbaal van de politie niet. Ze gebruiken de  ten-lastelegging van de officier van justitie niet als uitgangspunt voor hun eigen onderzoek. Eerder uitgebrachte rapporten worden vaak genegeerd. Onderwerpen waarover de gedragsdeskundige met de verdachte moet spreken, komen lang niet altijd aan bod. Het gaat dan onder meer om de ten laste gelegde feiten en de justitiële en psychiatrische voorgeschiedenis.” Redactie: wanneer bijvoorbeeld een psycholoog voor een jeugd- of familiezaak in het civiele recht verzocht wordt te onderzoeken, gebeurt vaak precies hetzelfde. Kinderen worden niet gesproken, maar slechts 1 ouder. De zaken waarover de betreffende psycholoog een uitspraak doet worden veelal noch met kinderen noch met beide ouders besproken. De psycholoog doet niet, anders dan een journalist behoort te doen, hoor en wederhoor. Hij/ zij checkt niet bij andere bronnen of die hetzelfde stellen als de gesproken ouder of het gesproken kind. Dat zou inderdaad neigen naar waarheidsvinding. Een psycholoog of psychiater probeert over het algemeen te kunnen stellen dat hij niet aan waarheidsvinding doet. Is dat ethisch wel verantwoord? Zou een forensisch psycholoog ook mogen zeggen niet aan waarheidsvinding te doen? Ook in het civiele recht worden regelmatig forensisch psychologen ingeschakeld. Mag iedere psycholoog zich forensisch psycholoog noemen? Is er een beschermd register net als bijvoorbeeld het BIG-register voor medische beroepen? Wie houdt het onafhankelijke toezicht op deze functionarissen?

Van Esch: ‘Het lijkt mij onmogelijk een relatie te beschrijven tussen een stoornis en het ten laste gelegde wanneer de gedragsdeskundige niet met de verdachte heeft gesproken over het delict.’
Van Hintum maakt uit het onderzoek van Van Esch op dat slechts in één op de drie rapporten een verband tussen de stoornis en het tenlastegelegde wordt beschreven.

Daarbij wordt bij verdachten die ze volledig ontoerekeningsvatbaar vinden, vaak geen relatie gelegd tussen de stoornis en het tenlastegelegde. Andersom komt ook voor: dat ze verdachten die ze toerekeningsvatbaar vinden, wel een stoornis toeschrijven. Het verslag zelf is in de regel slecht onderbouwd en bevat onbegrijpelijke taal.

Voor het voorspellen van recidive wordt geen enkele keer de daarvoor aangewezen methode gebruikt, en is de onderbouwing ver te zoeken. Datzelfde geldt voor het behandel- advies. Van Esch: ‘Vaak is niet duidelijk waarom gedragsdeskundigen een behandeling adviseren, welke behandeling zij op het oog hebben, en wie die moet verrichten.’

Rechters
Rechters zitten er doorgaans niet mee. In vier op de vijf door Van Esch onderzochte vonnissen komt hun uitspraak over de strafbaarheid van de verdachte overeen met het advies van de gedragskundige. De verdediging maakt nooit bezwaar tegen de rapportages, ook al zijn daar allerlei mogelijkheden voor.

De vooraanstaande rechtspsycholoog Peter van Koppen, hoogleraar in Amsterdam en Maastricht ziet wel tekorten in het onderzoek van Van Esch maar wil het toch graag onder de aandacht gebracht zien bij de gedragsdeskundigen. Aldus Van Hintum in de Volkskrant.

Van Koppen vindt dat forensisch psychologen en psychiaters zich met een ‘onmogelijke opdracht’ op pad laten sturen. ‘Vaak zouden ze moeten zeggen: hier valt niets verstandigs over te melden. Redactie: We hebben een duidelijke casus in ons bezit, dat als een psycholoog inderdaad zo professioneel is dat hij de geldigheid van zijn uitspraken netjes wetenschappelijk relativeert BJZ dat ogenblikkelijk misbruikt om de rapportage van de psycholoog te diskwalificeren en om te zeggen dat de psycholoog toch ook aangeeft dat aanvullend onderzoek gewenst is. Zo kan je als BJZ natuurlijk alles traineren, alle bewijslast omkeren en altijd je gelijk bevestigt krijgen. Oh ja … bewijslast … in het civiele recht hoeft natuurlijk helemaal niets bewezen te worden. Zelfs de civiele rechter zegt niet aan waarheidsvinding te hoeven doen.

—————
Reactie van de redactie: Vandaag dus weer een duidelijke bevestiging op de voorpagina van de Volkskrant door Malou van Hintum: Rechterlijke psycholoog werkt vaak ondermaats.

Rechters nemen hun ambt niet serieus en plegen bedrog in vereniging zonder zich dat zelf te willen realiseren. Iemand die zonder verificatie van een verhaal (wat bij een rechter nog eens zijn expliciete functie is, ook in het civiele recht) dat verhaal ook nog eens als de waarheid aan een ander doorvertelt … is … ook een bedrieger.

Of een rechter moet ontslag nemen omdat hij niet kan en/of wil voldoen aan wat er in zijn functie-omschrijving staat. 

Wat er in het strafrecht speelt aan problemen rond “aansturing van deskundigen”, speelt misschien nog wel sterker in het civiele recht. De lezer kan zich gewoon eens verdiepen in de veelheid van slachtofferverhalen vanuit de jeugdzorg. Ook in de jeugdzorg spelen frauduleuze rapportages van psychologen en psychiaters een centrale rol.

Een deskundige die erop gewezen wordt dat er onjuist uit zijn rapportage wordt geciteerd of onjuist uit zijn rapportage wordt geconcludeerd, heeft helaas voor de betreffende deskundige, een taak om tegen misbruik van zijn rapportage te gaan protesteren. De redactie zijn gevallen bekend dat huisartsen ook inderdaad expliciet in de richting van BJZ hebben geprotesteerd.

Doet een deskunige dat protest niet zelf, dan zou de rechter op z’n minst onderzoek moeten doen of moeten laten doen naar de juistheid van de stelling dat het rapport onjuist is gebruikt. Dat verzoek kan ook door de procespartij of de verdachte aan de rechter worden gedaan.

De redactie beschikt over documenten waaruit blijkt dat de rechter zich het zelf lezen van een rapportage van een pschycholoog blijkt te hebben willen besparen door gewoon een door BJZ verdraaid uittreksel te citeren. Dat terwijl de rechter zelf het rapport van de psycholoog in zijn bezit had. Er zijn echter zelfs gevallen bekend dat in een zitting achter gesloten deuren de rechter zonder gene verklaarde het dossier niet op zitting bij zich te hebben. 

Achter gesloten deuren zou de procespartij of zijn gemachtigde of procesvertegenwoordiger eerst voorafgaand aan de opening van de zitting aan de rechter en griffier moeten vragen welke stukken zij in hun dossier hebben opgenomen en of zij dat dossier ook ter zitting voor zich op de tafel hebben liggen. We kunnen u verzekeren dat de betreffende rechter meteen op tijdsdruk zal wijzen en het verzoek buiten de orde zal willen verklaren.

Rechters blijken zelfs schriftelijk te durven melden dat zij in het civiele recht niet verantwoordelijk gehouden kunnen worden voor waarheidsvinding. Zij geven aan (vergelijk de publicaties van mw. Quik Schuijt) zich gewoon achter deskundigen te verschuilen en zij zien geen rol om de werkzaamheden en de juistheid van beweringen van BJZ te toetsen. Dat terwijl dat gewoon in de wet staat als opdracht aan de rechter. 

De rechters weigeren dus op grote schaal hun dienstopdrachten en de opdracht van de wetgever. Dat heeft in het geheel niets te maken met “de onafhankelijkheid van de rechter”.

Dat zou zelfs volgens het ambtenarenrecht voor een ambtenaar strafbaar zijn. Weigeren recht te spreken is voor een rechter nog eens apart strafbaar gemaakt. Maar ja … wie durft aangifte tegen rechters te doen?  En de wetgever? Die heeft het niet eens door … want die wil het niet door krijgen… want die wil nog steeds niet een serieus onafhankelijk toezicht op de rechtspleging in gaan richten. En de rechter … die kan gewoon zijn gang gaan … en het ambt van de rechter tot schande zijn. Minachting van de rechter als instituut door een aanzienlijke groep rechters als personen. Laat duidelijk zijn: gelukkig zijn er ook rechters die zich mateloos ergeren aan hun collega’s die zich zo op het verkeerde been wensen te laten zetten door zogenaamde “deskundigen rapporten”.  Wie voert er onafhankelijk toezicht uit op het werk van deskundigen?

De wet zegt: De rechter!”

De rechter zegt veelal (onterecht): “Ik niet!

Tot zover de reactie van de redactie.

=============================================================================== 

Over het functioneren van deskundigen en psychologen kan ook eens naar onderstaande bronnen worden gekeken.

Bron site: Jeugdzorg Dark horse (status 22 maart 2012)

Huisarts en crisisdienst door BJZ misbruikt voor spoeduithuisplaatsing

http://jeugdzorg-darkhorse.blogspot.com/2012/01/huisarts-en-crisisdienst-misbruikt-voor.html

Bron site: VARA Ombudsman  (status 22 maart 2012)

Gezinsvoogd SGJ zet rechter op verkeerde been

http://ombudsman.vara.nl/Fragment-detail.8315.0.html?&tx_ttnews[tt_news]=54890&cHash=0fafb5e7cf251fd6672983dfa7e4a885

Redactie: Wil je iemand echt te grazen nemen, zonder dat je wat dan ook stevig hoeft aan te tonen. Ga naar de civiele rechter. Die mag straffen opleggen zonder enig bewijs. Legt de civiele rechter geen straffen op?

Is het geen straf dan als kinderen geen contact mogen leggen met een ouder van BJZ en de rechter die misinterpretatie door BJZ van de beschikking gewoon toelaat? Is het geen ontwrichtende straf voor een ouder dat hij niet op school of op de sportvereniging van zijn kind mag komen? Houd de civiele rechter er enige rekening mee dat de “verboden ouder” wellicht ook in andere hoedanigheden op de school of op de sportvereniging actief kan zijn?

Als de strafrechter niet of nauwelijks tot contact- en gebiedsverboden mag komen, waarom mag de civiele rechter dat dan wel? Waar slaat de discussie op dat de burgemeester dat wel of niet als instrument zou kunnen gebruiken, als blijkt dat de civiele rechter dat allang toepast als instrument. Dat terwijl het zeer de vraag is of de wetgever de civiele rechter wel het mandaat voor deze vergaande vrijheidsbeperking heeft gegeven. Door “het achter gesloten deuren handelen” van de civiele rechter in vele gevallen, blijkt de rechter allerlei zaken opgerekt te hebben en in veel gevallen zichzelf mandaat te hebben gegeven. Alleen niemand anders kan het vaststellen. De wetgevende macht kan dat al zeker niet. In individuele gevallen hebben parlementariers geen toegang tot de gevoerde procedures.

Waar staat in de wet dat de civiele rechter boven alle wetten verheven is? Welk door Nederland geratificeerde verdrag staat het de Nederlandse civiele rechter toe om dat ook nog eens te bedisselen “achter gesloten deuren” en zonder enige vorm van maatschappelijk onafhankelijk toezicht?

Is er enige vorm van toezicht op de wijze waarop jurisprudentie (na inschakeling van deskundigen) tot stand komt? Is er enige vorm van toezicht op de toepassing van deze jurisprudentie op toekomstige, overeenkomstige procedures? Is er enige controle of jurisprudentie buiten werking wordt gesteld als de onderliggende wetgeving volledig wordt aangepast? Wie is nu in Nederland de wetgevende macht?

Sterker nog. Nederland heeft zich verplicht om een einde te maken aan de achterkamertjes-aanpak van de civiele rechter. Maar zoals wel vaker vertoont: Nederland doet het gewoon lange tijd niet, onder het mom van: we hebben het niet geweten. Mooi voorbeeld was een aantal jaren geleden immers ook het “per ongeluk” niet bij Europa aanmelden van de Nederlandse wetgeving. Toen Europa alle betreffende wetgeving op verzoek van een klagende Nederlander buiten werking dreigde te stellen, werd men plotseling wakker. Deze affaire speelde naar de mening van deze redacteur rond 1996. Het was een paars kabinet dat een verzuim van de voorgaande kabinetten moest repareren.

We stellen dus vast dat er een belangrijke taak ligt voor de Autoriteit Toezicht Rechtspleging en de Autoriteit Toezicht Jeugdzorg. Net als duidelijke taken voor andere organisaties voor onafhankelijk toezicht. Aan wie deze organisaties gevraagd en ongevraagd hebben te rapporteren mag direct duidelijk zijn. Het onafhankelijke toezicht dient ook te rapporteren aan de wetgevende macht, aan de Staten Generaal. Daarmee zou na meer dan 200 jaar eindelijk de Trias Politica een sluitstuk hebben gekregen. Ook de rechtspleging verdient toezicht. De eerste eis voor de professional is immers: regel je eigen tegenspraak en controle … daar wordt je alleen maar sterker van. Dat vergroot het draagvlak bij de klant … de rechtzoekende burger van Nederland.

Leave a Reply