Grond voor wraking erkend. Rechter dwingend gecorrigeerd maar niet vervangen.

2015/12/11 in Uncategorized

– rechtbankverslaggever Arnhem –

Het zal velen niet direct opvallen, maar rechtbank en hof Arnhem hebben, bij monde van de wrakingskamer voor Arnhem, rechtshistorie geschreven. Naast hoger beroep en cassatie blijkt wraking een plaats te hebben gekregen als rechtsmiddel om meteen een partijdigheid of fout bij een rechter te laten corrigeren.

Feitelijk heeft de wrakingskamer wraking een plaats gegeven als “noodrem” als een rechtbank (waaronder een hof) te maken heeft met administratieve problemen en procedures niet juist kan of wil volgen. Wraking is een rechtsmiddel gebleken in plaats van hoger beroep of cassatie, om zo snel mogelijk af te dwingen dat fouten van een rechter of zijn administratie worden rechtgezet.

In plaats van de rechter te laten vervangen heeft de wrakingskamer de gewraakte rechter, mr. Rijkers, opgedragen om de door hem gemaakte fout onmiddellijk te herstellen.

De rechter moet de verdediging toestaan om meteen toe te lichten waarom het OM niet ontvankelijk is om tot vervolging over te gaan. Dit heet in jargon een preliminair verweer. De rechter had dit verweer al toe moeten staan voorafgaand aan het door het OM voordragen van de aanklacht.

Politie en justitie blijken op allerlei manieren te willen voorkomen dat er excuses voor een onrechtmatige aanhouding en gevangenhouding worden aangeboden. De politie heeft dadelijk processen-verbaal opgesteld dat aanhouding van een journalist niet plaats had mogen vinden en dat een agente meineed pleegde door te jokken dat ze gewond was geraakt bij de aanhouding van de journalist. Uit filmbeelden blijkt overduidelijk dat de agente nauwelijks in de buurt van de journalist was geweest en zeker niet gewond was geraakt.

Probleem: het OM en opeenvolgende rechters hebben het dossier niet kunnen of willen lezen. Bij enig aandachtiger lezen was de zaak niet bij de politierechter voorgelegd geworden en had de zaak niet in hoger beroep hoeven te worden behandeld. Ook voor het hoger beroep bleken OM en rechters (raadsheren) het dossier niet gelezen te hebben. Er blijkt een sterke drang om collega’s kritiekloos na te praten.

Het is voor een verdachte vaak helemaal geen goede zaak als zijn partijdige of niet onafhankelijke rechter wordt vervangen. De verdachte is gebaat bij het wegnemen van de wrakingsgronden. Dat een zaak wordt voortgezet door een andere rechter die ook het dossier niet of niet goed heeft bestudeerd, is niet in het belang van de verdachte.

Om het gevoel van betrokkenheid en verantwoordelijkheid bij een rechter optimaal te houden is het van belang, dat hij ook niet al te gemakkelijk zich voorafgaand of tijdens een zitting van behandeling kan distantieren. Een slechter voorbereidde rechter is per definitie eerder negatief voor een verdachte. De veronderstelling dat slechte dossierkennis vaker leidt tot mildere beoordeling van een verdachte is volgens onderzoek weerlegt. Het is dus zeker niet zo dat bij slechte voorbereiding automatisch de verdachte een voordeel van de twijfel zal krijgen.

De wrakingskamer zit in haar maag met haar handelwijze. Zij stelt zelf ook dat wraking niet als een hoger beroep of cassatie mag gelden. Vervolgens doet ze het tegendeel. Gek genoeg is de wrakingsbeschikking niet op internet toegankelijk gemaakt terwijl het een openbare uitspraak is. Iedereen heeft het recht om de (geanoniemiseerde) beschikking bij de rechtbank (wrakingskamer) op te vragen. De redactie heeft daarom de beschikking via onderstaande link beschikbaar gesteld.

Het wrakingsverzoek is toegewezen, in de zin dat de zin dat de grond voor wraking is erkend. Strikt genomen is gebruik om bij een wrakingsverzoek om vervanging van de rechter te vragen. Dat blijkt nu minder verstandig. Het wegnemen van de grond voor wraking dient meer centraal te staan. Dat een rechter wordt vervangen is per definitie een benadelende gebeurtenis voor een verdachte. Om die reden zou ook meer aandacht voor het feit moeten komen dat een verdachte liever door de zelfde rechter zou willen worden behandeld in opeenvolgende zaken of zittingen in een zelfde zaak.

De bijzittende raadsheren (of rechters in een meervoudige rechtbank zaak) worden vaak pas enkele minuten voorafgaand aan een zitting ingeroosterd. De voorzittende rechter (of raadsheer) weet zijn zaak vaak al enkele dagen. Toch komt het voor dat zelfs de voorzitter pas enkele minuten voorafgaand aan de zitting zich op een zaak laat inplannen. Dat kan niets te maken hebben met een goede degelijke voorbereiding en een eerlijke rechtspleging.

151211_0010 $ anoniemisering 151210_1400_ $ uitspraak wrakingskamer Arnhem $

De verdediging van de verdachte krijgt gelijk dat de rechter een belangrijke fout maakte. Als als de verdediging niet had gewraakt dan had de rechter zijn fout nog kunnen herstellen. Dat is een zeer curieuze redenering natuurlijk. Objectief is het bovendien onjuist omdat een preliminair verweer voorafgaand aan het voordragen door het OM hoort plaats te vinden. Die fout kon de rechter onmogelijk recht zetten. De wrakingskamer laat ook onbesproken dat de rechter diverse keren was uitgenodigd om zijn fout recht te zetten, maar dat niet wilde doen. Daarop volgde de wraking.

Dit is analoog aan het verweer van een dief die zegt, dat hij als hij niet door de politie was opgehouden, hij berouwvol de gestolen waar had terug gegeven als “even geleend”.

 

 

 

 

Leave a reply

You must be logged in to post a comment.

Skip to toolbar