Onderstaande bijdrage is naar aanleiding van een bericht van de NOS van donderdag 20 dec 2012.

Een hogere rechter moet gaan oordelen over een wraking van een rechter. Een rechter zou niet langer beoordeeld moeten worden door zijn eigen collega’s van dezelfde rechtbank.  Dat is een advies uit een onderzoek in opdracht van de Raad voor de Rechtspraak.

Men brengt ook advies uit hoe oneigenlijk gebruik van de wrakingsprocedure kan worden voorkomen. Het is onwenselijk dat het achterliggende doel is om een proces te vertragen. Volgens de onderzoekers zou het vaak de bedoeling zijn om te vertragen. Duidelijke bewijzen kunnen de onderzoekers echter daarvan niet geven.

Het wraken van een rechter mag alleen als er wordt getwijfeld aan de onpartijdigheid van de rechter volgens de onderzoekers. Wanneer de wet erop wordt nageslagen kan echter worden geconcludeerd dat het gaat om de onpartijdigheid van de gehele procedure waarvoor de rechter eindverantwoordelijk is.

In vroeger tijden kon zelfs een griffier worden gewraakt om bijvoorbeeld te voorkomen dat eenzijdig verslag zou worden gelegd in het nadeel van een procespartij. Bij grote bezwaren tegen het functioneren van een griffier, kan nu alleen de (verantwoordelijke) rechter worden gewraakt.

Oneigenlijk gebruik

Door een wrakende partij op te laten draaien voor veel meer kosten, zou oneigenlijk gebruik van de procedure volgens het advies kunnen worden tegengegaan. Dat advies is ronduit absurd te noemen. Het zou de toegang tot de rechter nog verder belemmeren.

Het is merkwaardig dat rechters zo afhoudend zijn ten aanzien van open en eerlijk handelen en een goede, onafhankelijke, burgelijke controle. De volksvertegenwoordigers maken de wetten waar de rechters een eed of belofte op moeten afgeven. Toch merkwaardig dat de volksvertegenwoordiging niet in de gelegenheid zou worden gesteld om te toetsen of de wet ook werkelijk op de juiste wijze wordt uitgevoerd. Dat is niet aan de rechter, maar aan de volksvertegenwoordiger.

Het aantal wrakingsverzoeken is de afgelopen jaren flink gestegen. In 2007 waren het er 248 en in 2011 al 557. De meeste verzoeken werden afgewezen.

De lezer moet als achtergrond-feit meewegen, dat het onderzoek ook door rechters en verbonden juristen zelf is gedaan. Het advies is ook ten behoeve van … de rechters zelf, zij zijn verenigd in de Raad voor de Rechtspraak.

Vraagtekens bij het systeem van rechtsmiddelen

Met andere woorden vraagtekens bij het hanteren van hoger beroep. De procespartijen zijn veel meer gebaat bij het voorkomen van rechterlijke fouten. Als er iets fout gaat, moet dat snel recht gezet kunnen worden. Daartoe leent zich een hogerberoep totaal niet. Dat is ook het voornaamste argument waarom het advies erg onzinnig genoemd kan worden.

Wanneer er twijfels over de kwaliteit van een procedure tot een zeker moment zijn. En daarmee twijfels over een onpartijdige procedure. Dan moet die kwaliteit kunnen worden beoordeeld. Vervolgens moet de kwaliteit ook kunnen worden verbeterd. Als een andere rechter meteen beschikbaar is, waarom zou die dan niet mogen worden aangezocht? Vanuit een goede bedrijfsvoering zijn rechtbanken nu ook al van mening dat procespartijen eigenlijk ruim van te voren moeten worden geinformeerd over de toegewezen rechter in een procedure. Veelal zijn het de advocaten die het niet zo nodig vinden om navraag bij de griffie te doen. Dat is ook al weer een duidelijk punt van kritiek dat richting advocaten terecht kan worden ingebracht. Verrassingen op zitting zouden ook advocaten kunnen en moeten voorkomen.

Wat is de eeuwenoude oplossing om wraking van rechters te voorkomen: openbare rechtspleging, waarin onafhankelijke deskundigen en journalisten gewoon mee kunnen kijken bij de zitting en bij onderdelen van de procedure. Wanneer diverse partijen van te voren weten welke documenten voorgelegd zijn en welke rechter de verantwoordelijkheid krijgt, is al ruim van te voren een grief tegen een bepaalde rechter te melden.

Er zijn diverse waarborgen voor privacy en dergelijke te verzinnen. De werkelijkheid is dat het argument van privacy vaak misbruikt wordt om de zaken lekker binnenskamers te kunnen houden. Men probeert gewoon de kans op tegenstreving te beperken.

Nog steeds worden er in veel zaken allerlei valse argumenten gehanteerd om procedures achter gesloten deuren te laten plaatsvinden. Dat terwijl Nederland internationaal al een aantal keren op de vingers is getikt.

De adviseurs gaan er bovendien volledig aan voorbij dat de rechters van rechtbank en hof ook steeds vaker hun koffie bij dezelfde koffie-automaat halen. Zeker met invoering van de nieuwe gerechtelijke kaart zitten rechter en hogere rechter vaker naast elkaar in hetzelfde gerechtsgebouw. Rechters hebben grote moeite met het oordelen over collega’s. Steeds  wordt gesteld dat rechters onafhankelijk zijn, en dat zelfs andere rechters zich niet te bemoeien hebben met hun oordeelsvorming. Volstrekt misplaatst natuurlijk. Alleen al vanuit de bestaande praktijk met mogelijkheden voor hoger beroep, blijkt dat de rechter helemaal niet onafhankelijk is. Hij heeft zich naast de wet, ook te onderwerpen aan zijn hogere rechter(s). Binnen strafprocedures zijn de rechters ook vanuit ministerie en volksvertegenwoordiging gedwongen om hun vonnissen beter op schrift te beargumenteren. Meer en meer zal die eis ook bij civiele procedures gesteld gaan worden.

Stop met procedures achter gesloten deuren

Bij behandeling van procedures in openbaarheid kan de rechter ook juist anderen laten meehelpen om onderbouwing en draagvlak voor zijn beschikkingen te krijgen. In Duitsland is het zelfs zo dat gewone burgers bij procedures naast de rechter zitten om mee te kijken als een soort jury-lid om toe te zien of mensen een eerlijke procedure krijgen.  De rechter dient het oordeel van deze burger dan zelfs voor zijn eindoordeel mee te laten wegen.

In diverse procedures heeft de rechter geoordeeld dat controle binnen een beperkte groep van collega’s heel onwenselijk is. Waarom zou een rechter zich daarvan kunnen uitzonderen?

Ook internationaal komt steeds meer discussie over de wijsheid van het hanteren van een hoger beroep om de kwaliteit van rechtspleging te bevorderen. Het kost veel tijd en zeer veel extra geld, terwijl het zeer de vraag is of de kwaliteit omhoog gaat.

Helaas dus een zeer onzinnig advies.

justitieslachtoffers.nl